Marcus Aurelius is sinds de corona periode de nummer #1 bestelling Stoïcijn. Waarom eigenlijk? Hij wordt vaak gepresenteerd als een toegankelijke denker, maar voor mij is hij lang niet altijd vanzelfsprekend.
De Meditaties hebben een gelaagdheid waar je jarenlang op moet kauwen. Lees deze meditatie maar eens:
‘De rede en de bekwaamheden die op de rede berusten, zijn vermogens die genoeg hebben aan zichzelf en aan het werken volgens hun wetten. Zij gaan uit van hun eigen principe en gaan voort naar het hun gestelde doel. Daarom zegt men dat dergelijke handelingen ‘met recht’ gevoerd worden, omdat ze de rechte weg aangeven.’
(Meditaties 5.14)
Oké…
Is Marcus op het eerste gezicht echt een scherpe denker, maar op het tweede gezicht vrijwel ondoordringbaar? Ik denk het wel, om verschillende redenen. Vrijwel elke klassieke filosofie kende een ‘exoterische’ (of uiterlijke) en een ‘esoterische’ (of innerlijke) kant.
De exoterische kant: alledaagse taal, praktische adviezen, concrete voorbeelden. 🙂
De esoterische kant: symboliek, paradoxen, verwijzingen naar mythes, tragedies en godheden. 🙃
Marcus schreef natuurlijk voor zichzelf, dus zowel de exoterische als esoterische dimensies zijn rijkelijk aanwezig. Daarom heeft het niet altijd zin het ’te willen begrijpen’. Soms moet je het ervaren door er op te reflecteren of te mediteren en inzien wat het voor jou in jouw praktijk kan betekenen.
Goed, wat betekent dit fragment dan voor mij?
‘De rede en de bekwaamheden die op de rede berusten, zijn vermogens die genoeg hebben aan zichzelf en aan het werken volgens hun wetten. Zij gaan uit van hun eigen principe en gaan voort naar het hun gestelde doel. Daarom zegt men dat dergelijke handelingen ‘met recht’ gevoerd worden, omdat ze de rechte weg aangeven.’
(Meditaties 5.14)
De rede is een natuurlijke eigenschap die wij als menselijke dieren met elkaar delen. De rede helpt ons op de juiste manier te verbinden met onszelf, de anderen en het grotere geheel.
We hebben een sociale, morele en redelijke natuur die van zichzelf groeit en ontwikkelt. Maar dat proces wordt verstoord door onze bemoeizucht met ons zelf, de anderen en het grotere geheel. We hebben ons zelf aangeleerd ons druk te maken in plaats van te vertrouwen op ons zelf, de ander en het geheel.
En nu moeten we ons weer met ons zelf bemoeien om de bemoeizucht af te leren (paradox!). Als de rede vanuit zichzelf (dus van nature) beweegt naar het natuurlijke doel, dan is er volgens de Stoïcijnen sprake van rechtvaardigheid, of natuurrecht. Marcus lijkt hier dus een woordgrap te maken, mede omdat de rechte weg altijd de kortste is.
Ben benieuwd wat de tekst met jou doet. Blijf stoïcijns en tot onderweg!
—
🔥Aanvaard alles en leg je nergens bij neer
🪘Boek een gratis gesprek via www.destoicijnsecoach.nl
🐦🔥Luister De Stoïcijnse Podcast op elk platform